3 maja 1791 – 3 maja 2021r.

230 rocznica uchwalenia Konstytucji.

            Druga na świecie , pierwsza w Europie.

Twórcy Konstytucji 3 Maja określili ją jako „ostatnią wolę i testament gasnącej Ojczyzny”.

 

Autorzy:    Hugo Kołłątaj, Ignacy Potocki , król Stanisław August Poniatowski

Cel : ratowanie Rzeczypospolitej

Miejsce uchwalenia :  Zamek Królewski   w Warszawie

Konstytucja 3 maja 1791 – postanowienia  m.in.:

  • zniesiono m.in. liberum veto, konfederacje
  • wolną elekcję-zastępuje władza dziedziczna, którą po śmierci Stanisława Augusta Poniatowskiego miał przejąć władca z dynastii Wettinów
  • organizacja władz państwowych- trójpodział władzy
  • prawa i obowiązki obywateli :

      -prawo mieszczan do samostanowienia w istotnych sprawach

  • Dominująca rola religii katolickiej- jednocześnie zapewniono swobodę wyznań,

 

Konstytucja 3 maja……. przetrwała czternaście miesięcy, prawa które wprowadzała do zdemoralizowanej przez przywileje Rzeczpospolitej, były nie do zaakceptowania przez warstwę magnacką. W dniu 27 kwietnia  1792 roku w Petersburgu zawiązała się konfederacja później nazwana targowicką. Na ich „prośbę” połączone siły targowiczan  i   armii rosyjskiej  wkroczyły do Polski.

Mimo kilku wygrany bitew , kiedy wojska rosyjskie dotarły pod Warszawę, król zdecydował się na kapitulację i przyłączenie do targowiczan. Armia polska poszła w rozsypkę.

Rosja i Prusy  po raz drugi  podjęły decyzję o  podziale Rzeczypospolitej

Święto Konstytucji 3 maja obchodzono do ostatniego rozbioru. Świętowanie 3 Maja było zakazane we wszystkich zaborach, dopiero po I Wojnie Światowej ,gdy Polska odzyskała niepodległość po 123 latach,   Święto Konstytucji 3 maja zostało przywrócone. Podczas II Wojny Światowej  w czasie okupacji niemieckiej i radzieckiej Święto zostało zdelegalizowane. Dopiero w 1981 roku władza ludowa zezwoliła na obchody 3-majowe. Od 1989 roku Święto Konstytucji 3 maja – znów jest świętem narodowym a od 2007 roku obchodzone jest również na Litwie.

Oryginał rękopiśmienny Konstytucji 3 maja początkowo był przechowywany w Wilanowie w zbiorach Archiwum Publicznego Potockich zgromadzonych przez Stanisława Kostkę Potockiego, uczestnika obrad Sejmu Czteroletniego. W latach 70. XIX wieku na mocy umów rodzinnych archiwum zostało przekazane do podkrakowskich Krzeszowic, a po 1945 roku powróciło do Warszawy i znalazło się w Archiwum Głównym Akt Dawnych.

Skip to content